เลขใต้กล่องพลาสติก 1-7 อ่านให้ออก รู้ก่อนว่าอันไหนเข้าไมโครเวฟได้และอันไหนห้ามใช้ซ้ำ

ตัวเลขในวงลูกศรใต้กล่องหมายความว่าอะไร

ตัวเลข 1-7 ในสัญลักษณ์รีไซเคิลไม่ได้บอกว่าพลาสติกดีหรือไม่ดี แต่บอกว่าเป็นพลาสติกชนิดใด แต่ละชนิดมีคุณสมบัติต่างกันทั้งเรื่องความทนความร้อน การซึมสารเคมี และอายุการใช้งาน

วิธีหาตัวเลขบนภาชนะ

พลิกภาชนะดูที่ก้น ตัวเลขอยู่ตรงกลางสัญลักษณ์ลูกศรสามเหลี่ยมวนรอบ บางใบนูนออกมาชัด บางใบจมลงในเนื้อพลาสติกและเล็กมาก ต้องส่องแสงไฟหรือเอียงภาชนะถึงจะเห็น

ภาชนะบางชนิด โดยเฉพาะของนำเข้าราคาถูกหรือพลาสติกบางมาก อาจไม่มีสัญลักษณ์นี้เลย ถ้าหาไม่เจอ ให้ถือว่าไม่รู้ชนิด — อย่าเดา

ทำไมตัวเลขถึงสำคัญกว่าที่คิด

พลาสติกแต่ละชนิดมีโครงสร้างโมเลกุลต่างกัน จุดหลอมเหลวต่างกัน และตอบสนองต่อความร้อนและสารเคมีจากอาหารต่างกันคนละขั้ว เมื่อพลาสติกโดนความร้อนเกินขีดจำกัด หรือโดนกรด-ด่างจากอาหารบางชนิด โครงสร้างเริ่มเสื่อม และสารจากเนื้อพลาสติกอาจซึมออกมาปนกับอาหารได้

ตัวเลขใต้กล่องคือรหัสที่บอกว่าพลาสติกชนิดนั้นทนสภาวะแบบไหนได้ — ไม่ใช่แค่ข้อมูลรีไซเคิล แต่คือข้อมูลความปลอดภัยในการใช้งานจริง

อ่านต่อ: วิธีกำจัดมด คอนโด

ไล่ทีละเลข รู้ว่าใช้ยังไงและเสี่ยงตรงไหน

เลข 1-7 แต่ละตัวมีชื่อย่อและข้อจำกัดต่างกัน รู้ไว้ก่อนใช้จะตัดสินใจได้เร็วขึ้นว่าภาชนะใบนั้นเหมาะกับงานที่ต้องการหรือไม่

เลข 1 PET — ใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง

PET หรือ Polyethylene Terephthalate คือพลาสติกที่เห็นในขวดน้ำดื่ม ขวดน้ำอัดลม น้ำผลไม้กล่องใส ออกแบบมาสำหรับใช้ครั้งเดียวและทิ้ง เมื่อใช้ซ้ำหรือโดนความร้อน โครงสร้างเริ่มเสื่อมและอาจปล่อย acetaldehyde ออกมา

ห้ามเติมน้ำร้อน ห้ามทิ้งไว้กลางแดดนานๆ และห้ามใช้ซ้ำเป็นขวดพกพาประจำ ขวดน้ำดื่มที่ซื้อมาพร้อมน้ำ ดื่มจบแล้วทิ้งคือการใช้ที่ถูกต้องแล้ว

เลข 2 HDPE และเลข 4 LDPE — ทนกว่าแต่ไม่ใช่ทุกงาน

HDPE (เลข 2) พบในขวดนม แกลลอนน้ำ ขวดน้ำยาซักผ้า ถุงช็อปปิ้งหนา ทนสารเคมีและความชื้นได้ดี ใช้ซ้ำได้ แต่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับความร้อนสูง ไม่ควรเข้าไมโครเวฟ

LDPE (เลข 4) ยืดหยุ่นกว่า พบในถุงซิปล็อก ฟิล์มห่ออาหาร ถุงขนมปัง ทนความร้อนต่ำกว่า HDPE ใช้กับอาหารเย็นและอาหารแห้งได้ดี แต่ห้ามเข้าไมโครเวฟหรือใส่ของร้อนจัด

ข้อต่างระหว่างสองตัวนี้ที่จำง่ายที่สุด:

• HDPE — แข็ง ทึบ ทนกว่า เช่น แกลลอน ขวดนม
• LDPE — นิ่ม ยืดหยุ่น เช่น ถุงซิปล็อก ฟิล์มห่อ

ทั้งสองชนิดปลอดภัยกว่า PET สำหรับการใช้ซ้ำ แต่ความร้อนยังคือข้อจำกัดหลัก

เลข 3 PVC และเลข 6 PS — กลุ่มที่ต้องระวังมากที่สุด

PVC (เลข 3) พบในท่อพลาสติก ฟิล์มห่ออาหารราคาถูกบางยี่ห้อ มีสาร phthalates เป็นส่วนประกอบซึ่งอาจซึมออกมาเมื่อสัมผัสกับอาหารที่มีไขมันสูง ไม่ควรใช้ห่ออาหารโดยตรง โดยเฉพาะอาหารมันหรืออาหารร้อน

PS (เลข 6) คือโฟมพลาสติกที่เห็นในถาดโฟมใส่อาหาร แก้วกาแฟแบบใช้แล้วทิ้ง เมื่อโดนความร้อนหรือสัมผัสกับของเหลวร้อน โครงสร้างเริ่มละลายและปล่อย styrene ออกมา

สองชนิดนี้มีข้อห้ามชัดเจน:

• ห้ามเข้าไมโครเวฟ ทั้ง PVC และ PS
• ห้ามใส่ของร้อนจัด โดยเฉพาะ PS
• ห้ามใช้ PVC ห่ออาหารมัน หรืออาหารที่จะเข้าเตาอบ

เลข 5 PP — ตัวเลือกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับอาหาร

Polypropylene ทนความร้อนได้ถึงประมาณ 130 องศาเซลเซียส เป็นพลาสติกชนิดเดียวในกลุ่มนี้ที่ผู้ผลิตส่วนใหญ่ระบุว่าเข้าไมโครเวฟได้และใช้ซ้ำได้ พบในกล่องข้าว กล่องถนอมอาหาร ฝาขวด ชามพลาสติกใช้ซ้ำ

แต่เลข 5 อย่างเดียวไม่พอ — ต้องมีสัญลักษณ์ไมโครเวฟบนภาชนะด้วย เพราะผู้ผลิตบางรายใช้สีหรือสารเติมแต่งที่ไม่ทนความร้อนเท่ากัน เลข 5 + สัญลักษณ์ไมโครเวฟ = เข้าได้ เลข 5 อย่างเดียว = ยังต้องดูต่อ

เลข 7 Other — กลุ่มที่ไม่มีคำตอบชัดเจน

เลข 7 คือถังขยะรวมของระบบนี้ — พลาสติกที่ไม่อยู่ในหมวด 1-6 ทั้งหมดถูกจัดอยู่ที่นี่ รวมถึง polycarbonate ที่เคยมีปัญหาเรื่อง BPA และ bioplastic บางชนิดที่ย่อยสลายได้

ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับเลข 7 ต้องดูข้อมูลจากผู้ผลิตโดยตรงว่าพลาสติกชนิดนั้นคืออะไร ถ้าไม่มีข้อมูลชัดเจน ให้ถือว่าใช้กับอาหารร้อนไม่ได้ — ปลอดภัยกว่าเดา

เลขอย่างเดียวไม่พอ สัญลักษณ์อื่นบนกล่องต้องดูด้วย

แม้พลาสติกจะเป็นเลข 5 แต่ถ้าไม่มีสัญลักษณ์ไมโครเวฟหรือ dishwasher safe ก็ไม่ควรนำเข้า เพราะผู้ผลิตอาจใช้สีหรือสารเติมแต่งที่ไม่ทนความร้อน

สัญลักษณ์ไมโครเวฟ คลื่น และเปลวไฟ

สัญลักษณ์บนกล่องพลาสติกมีอยู่ไม่กี่แบบ อ่านออกแล้วตัดสินใจได้เลย:

• คลื่นซ้อนกัน 2-3 เส้น หรือรูปไมโครเวฟ — เข้าไมโครเวฟได้
• เปลวไฟขีดทับ — ห้ามโดนความร้อนทุกรูปแบบ
• รูปถ้วยและส้อม — ผ่านมาตรฐานสัมผัสอาหารได้
• เกล็ดหิมะหรือรูปตู้เย็น — ใช้แช่แข็งได้

สัญลักษณ์เหล่านี้ผู้ผลิตทดสอบมาแล้ว เชื่อถือได้กว่าการเดาจากเลขอย่างเดียว ถ้ากล่องไม่มีสัญลักษณ์ไมโครเวฟ ไม่ว่าจะเป็นเลขอะไร — อย่าเอาเข้า

สีและความทึบของพลาสติกบอกอะไรได้บ้าง

กล่องพลาสติกใสหรือขาวขุ่นมักใช้สารเติมแต่งน้อยกว่ากล่องที่มีสีเข้มหรือพิมพ์ลาย พลาสติกสีเข้มบางชนิดมีสารให้สีที่ไม่ทนความร้อนเท่ากัน

ไม่ใช่กฎตายตัว แต่ถ้าเป็นกล่องสีสดใสราคาถูกและไม่มีสัญลักษณ์ไมโครเวฟ — ให้ระวังเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งระดับ ใช้ดูเป็นสัญญาณเสริม ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินเดี่ยวๆ

สัญญาณที่บอกว่าภาชนะนั้นควรทิ้งได้แล้ว

แม้จะเป็นพลาสติกชนิดที่ใช้ซ้ำได้ แต่สภาพภาชนะก็บอกอายุการใช้งานได้ชัดกว่าตัวเลข

รอยขูดขีด รอยขาว และกลิ่นที่ไม่หายหลังล้าง

รอยขูดขีดลึกบนพลาสติกไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม — มันคือจุดที่แบคทีเรียฝังตัวและทำความสะอาดได้ไม่สะอาดจริง รอยขาวขุ่นที่เกิดจากการล้างซ้ำหลายครั้งบ่งบอกว่าผิวพลาสติกเริ่มเสื่อมแล้ว

กลิ่นที่ไม่หายหลังล้างคือสัญญาณที่ชัดที่สุด โดยเฉพาะกล่องที่เคยใส่อาหารมันหรืออาหารกลิ่นแรง ถ้าล้างสะอาดแล้วยังมีกลิ่นติด ให้ถือว่าโครงสร้างพลาสติกดูดซับสารไปแล้ว — ถึงเวลาเปลี่ยน

สีที่เปลี่ยนหลังเข้าไมโครเวฟหรือล้างซ้ำหลายครั้ง

พลาสติกที่ผิวเริ่มเป็นฝ้า สีซีดลง หรือมีจุดเหลืองหลังใช้ซ้ำหลายรอบ แสดงว่าโครงสร้างโมเลกุลเสื่อมแล้ว ไม่ว่าจะเป็นเลขอะไรก็ตาม ภาชนะที่เปลี่ยนสีหลังเข้าไมโครเวฟไม่ควรใช้ใส่อาหารต่ออีก

กฎง่ายๆ คือ ถ้าภาชนะดูแตกต่างจากตอนซื้อมาอย่างเห็นได้ชัด ไม่ต้องรอให้แตก — เปลี่ยนได้เลย

ของในครัวที่ควรเช็กเลขก่อนใช้ต่อ

ของใช้ในครัวหลายชิ้นที่ใช้อยู่ทุกวันอาจเป็นพลาสติกชนิดที่ไม่เหมาะกับงานที่ทำอยู่ ลองพลิกดูก่อนใช้ครั้งต่อไป

กล่องข้าวและกล่องถนอมอาหาร

กล่องข้าวที่จะเข้าไมโครเวฟต้องเป็น เลข 5 PP และมีสัญลักษณ์ไมโครเวฟชัดเจน จุดที่หลายคนพลาดคือกล่องที่ได้มาพร้อมอาหารสั่งส่ง ส่วนใหญ่เป็นเลข 1 PET หรือเลข 6 PS ออกแบบมาสำหรับใช้ครั้งเดียว แต่หลายคนล้างแล้วเก็บไว้ใช้ต่อ — แล้วก็เอาเข้าไมโครเวฟด้วย

ถ้าไม่แน่ใจว่ากล่องที่มีอยู่เป็นชนิดไหน พลิกดูก้นก่อน ถ้าไม่มีเลข 5 หรือไม่มีสัญลักษณ์ไมโครเวฟ ถ่ายอาหารใส่จานแล้วอุ่นแทน

ขวดน้ำและแก้วพลาสติก

ขวดน้ำดื่มทั่วไปที่ซื้อมาพร้อมน้ำเกือบทั้งหมดเป็น เลข 1 PET ดื่มแล้วทิ้งคือการใช้ที่ถูกต้อง ไม่ควรเติมน้ำร้อนหรือใช้เป็นขวดพกพาประจำ

ขวดพลาสติกที่ซื้อมาสำหรับใช้ซ้ำโดยเฉพาะควรเป็น เลข 2 HDPE หรือ เลข 5 PP สังเกตได้จากผนังขวดที่หนากว่า แข็งกว่า และมักมีสัญลักษณ์ BPA free ระบุไว้

ถุงและฟิล์มห่ออาหาร

ถุงซิปล็อกส่วนใหญ่เป็น เลข 4 LDPE ใช้กับอาหารเย็น อาหารแห้ง และแช่แข็งได้ดี แต่ไม่ควรเอาเข้าไมโครเวฟหรือใส่ของร้อนจัด

ฟิล์มห่ออาหารต้องระวังมากกว่า เพราะบางยี่ห้อเป็น PVC เลข 3 ซึ่งไม่ควรสัมผัสอาหารมันโดยตรงหรือเข้าไมโครเวฟ ฟิล์มที่ปลอดภัยกว่าจะระบุว่าเป็น PE หรือ LDPE บนกล่อง ถ้าไม่มีข้อมูลวัสดุบนบรรจุภัณฑ์ เลี่ยงการใช้กับอาหารมันหรืออาหารร้อนไว้ก่อน

ดูเพิ่มที่: เลือกกล่องถนอมอาหาร